Project  Harley – Davidson: Deel 1

Drie jaar geleden ben ik met een toen aangeschafte Harley Davidson elektra glide classic model jaar 1989 , naar de Noordkaap en terug gereden. De aanleiding hiertoe was dat mijn zoon voor zijn atheneum slaagde en als cadeau een ritje Noordkaap door ons  kreeg aangeboden. Hij zelf is geen motorrijder , dus achterop. Tot. 6700 km . afgelegd in 13 rijdagen . Voor ons beide een onvergetelijke ervaring. Ik had de motor gebruikt gekocht , olie ververst en de kettingspeling ( primaire )  gecontroleerd , rijden maar. Verbruik ongeveer 1 op 17 en op het tot. van 6700 km1/4 liter olie gebruikt. We hebben zelden zo comfortabel gereden. Nu eens geen kramp in mijn benen maar rijden in een zetel. Dus toch wel geïmponeerd door het merk H.D. Dit in tegenstelling  tot de meest vreselijke verhalen die je er over hoort. Ik zou zeggen rij zelf maar eens op zo’n ding en ga niet op verhalen van anderen af.

Natuurlijk zijn wij liefhebbers van “oud ”    en werden er nieuwe plannen gesmeed met in het achterhoofd bovenstaande ervaring.  Ik verkoop wat van de oude motorenverzameling , krijg zo wat meer ruimte in de schuur  cq.  portemonnee  en ga voor 1 oude en 1 nieuwe H.D. Met oud bedoel ik jaren dertig en met nieuw  het  1989 model.

Eerst goed informeren naar de vooroorlogse  modellen , boeken er over gekocht en veel , heel veel gelezen en met andere liefhebbers gepraat. Hier bij zie je hoe fijn het is als je bijv. lid bent van een motorclub zoals de VIM.  Je komt wat kennis betreft  veel beter beslagen ten ijs. Uiteindelijk  is de keuze gemaakt  voor het  type  H.D. Het zou  in ieder geval  een twin. 750 cc of groter -  zijklepper en uiteraard vooroorlogs worden . Nu liggen deze motoren  niet direct voor het oprapen en de prijzen  zijn  hoog  te noemen. Ruim een jaar gezocht en uiteindelijk stond in juni 2008  op marktplaats.nl   een 1933 zijklepper te koop   Harley Davidson  Model RE – 750 cc – .Dit bleek het model te zijn met lichtmetalenmagnesium zuigers. De zgn. Dow-metal  piston . Het zag er aan de buitenkant in ieder geval compleet uit. Natuurlijk krijg je in een verkoopgesprek de gebruikelijke niets zeggende opmerkingen zoals ; hij is rijdende weggezet( duwende ?? ) heeft gevonkt ( ja, wanneer ?? ) ed.

Dit soort dingen moet je maar voor lief nemen, je eigen koers varen en er doorheen prikken   Na zo’n 30 jaar in de oldtimer wereld te hebben bewogen ken je  ondertussen wel het klappen van de zweep. De deal werd gesloten en op een avond hebben Gerard en ik de motor uit Utrecht opgehaald. Utrecht lag geheel onderste boven en de TomTom had ook last van de warmte . Alles leek 1 richtingverkeer  tot we tot de conclusie moesten komen dat we verkeerd zaten. Het was die avond bloed heet  en Gerard vond al dat de vrouwen er wel erg luchtig bij liepen. Tot we het lokale verkeersbord  “Einde Tippel Zone” tegenkwamen  wat een hoop verklaarde. Maar goed dit terzijde.  De verkoper had de motor  nooit overgeschreven en stond nog op  naam van de vorige eigenaar ( 1974 ) . Het overschrijven op mijn naam was  geen probleem( deel 1 was al gecodeerd ) in ieder geval  een  zorg minder met keuringen en RDW perikelen. Als service van de belastingdienst  kreeg ik enige dagen later de mededeling dat de motor vanwege de leeftijd automatisch vrijgesteld was van  houderschapsbelasting. ( wegenbelasting )

De afgelopen 25 jaar had  de H.D.  voor de open haard gestaan in een oude koopmanswoning in het museumkwartier  van de stad  Utrecht. Het bleek al snel dat er geen compressie aanwezig was en dat  er iemand aan gesleuteld had welke niet gehinderd werd door enige kennis van zaken. Binnen 1 week na aankomst in mijn schuurtje de bedrading eraf gehaald en de motor gedemonteerd. Gelukkig kan je bijna  alles nog kopen van de zijkleppers dus reparatie en onderdelen hoeven  geen probleem te zijn. Dit kan new old stock zijn of immitatie.

Bouwjaar  1933 is het laatste model welke uitgerust is met   het  3 delige voorspatbord, De zijkanten worden er opgeschroefd. Het laatste jaar met het oude type bak (model29 ) en als achterrem een wurgrem. Geen schoenen maar een beklede band welke om de trommel heen wordt aangetrokken. Deze H.D.   is  uitgerust met diverse opties voor het bwj. 1933  zoals 2 parkeerlichten, verstelbare stuur-  en voorvorkdemper. Een Corbin teller erop met aandrijving op het achterwiel en een in 1933 voor het eerst geintroduceerde safety-bar. Wat de accessoires betreft een mooi compleet geheel.

Uiteindelijk is alles in het  het blok , lageringen, zowel  de glij als rollenlagers vernieuwd. Dit inclusief de nokkenaslagers. Deze waren niet goed geborgd  , glijlagers , en hadden vrolijk lopen ronddraaien in het aluminium carter met als gevolg dat er speciaal nieuwe overmaat lagers gedraaid moesten worden met een nieuwe lijnboring om het geheel weer in lijn te krijgen  Nieuwe drijfstangen, big en small end, crankpin, zuigers met veren en pistonpennen, kleppen en klepgeleiders, pakkingen ( kop, voet ,carter ) , cilinders geboord, nieuwe baffle platen in het carter gelast , alle studs voor de koppen vernieuwd  etc.etc. Hierna de motor terug geplaatst. Deze  HD  was van oorsprong olijf groen. Harley kwam in 1933 met een heel nieuw kleuren schema maar na later bleek had de eerste eigenaar meer prijs gesteld op het traditionele groen , evengoed   leverbaar  als  kleurstelling voor 1933.  De eerste eigenaar ?. Jawel, een verhaal apart. Bij het eraf  halen van  de kenteken plaat bleek dat de onderliggende plaat blik omgedraaid kon worden en daar stond  het oude provinciale nummer op. Op het voorspatbord stond het dealerplaatje van  F.Doornweerd –Ootmarsum.  Dit is N-O  Overijssel ( Twente ) Het provinciale nummer was E 18688.  Dit werd een leuk zoekplaatje met in het achterhoofd of er misschien nog familie zou leven van de eigenaar van dit nummerbewijs.  Deze nummerbewijzen werden op naam per provincie of grote stad uitgegeven. In 1954-55 en 56 zijn deze nummerbewijzen omgewisseld voor ons huidige kentekensysteem. Overijssel had de letter E. Noord Holland bijv. G of GX. 

Via de oudheidskamer van het stadje Ootmarsum, dhr. Ben Morshuis,kreeg ik de complete story met foto’s betreffende de Harley Davidson dealer F.Doornweerd. Via een vmc.lid  die een ingang heeft bij het archief van oude nummerbewijzen na 2 maanden de uitslag dat het nummer E 18688 was uitgegeven  in  juli 1929 aan de heer G.J. Bergman , Volthe 18 , Weerselo  te Overijssel. Volthe is een buurtschap van voornamelijk boerderijen. Volthe 18 was eigenlijk het postadres elke postbode wist welke boerderij dit was en het huidige adres is Ensman weg  nr.2. Volthe.

Ik ben hier achter gekomen na  een gesprek met een lid van de vereniging heemkunde  te Weerselo welke  de heer Engel Bertinck aan gaf als de expert op het gebied van het buurtschap Volthe. Deze  kon mij direct zeggen welke boerderij het betrof  , wie er nu woonde  en  gewoond had . De familie Bergman kende hij ook van naam en zei dat ze in 1945 verhuisd waren naar het plaatsje Rossum. Maar  er woonden nog kinderen van dhr. Bergman Sr.  in de buurt en  hij gaf  mij een  telf.nr. . Op  goed geluk gebeld en zowaar kreeg ik een van de zoons van dhr. Bergman Sr. te spreken. Uiteindelijk natuurlijk de vragen over de H.D. en als antwoord , Inderdaad mijn vader heeft dit model 1933 bij  F.Doornweerd te Ootmarsum  nieuw gekocht en er vele jaren op gereden .Dhr. Bergman Sr. was een vertegenwoordiger van  de lokale boerenbond ( coöperatie ).

De diverse zonen hadden of zelf of met vader op de HD.  gereden en konden er mooie anekdotes over vertellen.

De jongste zoon, Harry Bergman , heeft  in Delft gestudeerd en de HD eigenlijk als laatste bereden en uiteindelijk verkocht. Kort na de kerst 2008  heb ik een leuk gesprek met hem gehad en hij vertelde dat zijn vader  er trots op was  dat hij nooit  problemen had gehad met de HD. In de oorlog was deze verborgen geweest onder het kachel  hout in de houtschuur op de boerderij  en in 1945 weer tevoorschijn gehaald. Zijn vader werd door de geallieerden aangesteld als een soort van  voedselcommissaris en had vanwege zijn functie ook  vervoer nodig. De canadese troepen hebben hem toen geholpen om de HD. weer snel rijdbaar te maken.  Harry Bergman  heeft  later  de HD meegenomen naar Delft ( begin 60 er jaren ) en als student ,met weinig geld, bereden. Met de nadruk op weinig geld gaf hij als voorbeeld dat hij de linker tankhelft vulde met petroleum . Als de motor warm was schakelde hij over  van benzine op petroleum, scheelde weer een paar dubbeltjes.  Op het eind , we spreken dan van midden jaren 60  heeft hij de HD  verkocht aan een monteur uit Noord- Holland welke bij de boerencoöperatie een weegbrug monteerde. Hij kreeg er bijna niets voor , Toen was de krukas al slecht en  de motor eigenlijk niet meer  in rijdbare staat. Tevens  had hij al wat gebruikte onderdelen erop gezet , versnellingsbak tandwiel, gekocht bij Bolman in Den haag.

Genomen tussen 1962 en 1963

Koste toen al 10 gulden ,wat voor hem een hoop geld was . Hij is nu 68 jaar en vind het prachtig dat de HD uiteindelijk toch weer rijdende wordt gemaakt en er nog steeds is. Hij heeft wel altijd het idee gehad  dat de motor uiteindelijk bij een liefhebber zou belanden en  bezit  nog 2 foto’s  uit de voorgaande tijd van de HD.  Hij  beloofde  deze naar mij op te sturen. Uiteindelijk denk ik dat we de conclusie kunnen trekken, ook gezien de staat van het blok, dat deze na eind 60 er jaren niet meer gelopen heeft. Is via diverse eigenaren alleen als sierstuk gebruikt. Gelukkig zal ik maar zeggen. Maar nu waarom deze HD. terwijl je die dingen in de jaren 60 bij de vuilnis kon weghalen. 1933 was een rampjaar voor de HD fabriek. De beurscrash met bijgaande recessie was op een hoogte punt. Slechts 3700 motoren werden er dat jaar  gebouwd en van de diverse type 750 cc  zijklepper   544 exemplaren. De fabriek draaide op 10 % van zijn capaciteit overgeschakeld naar  een 2 daagse werkweek .  In 1933 zijn er van de R serie 8 verschillende uitvoeringen geweest, R -RE-RL-RLD-RLE-RLEX-RS-RESX

Van de RE en RLE zijn  geen gegevens meer bekend omtrent aantallen en prijs. Dit als enige uit wat Harley Davidson  ooit heeft gefabriceerd  vanaf   1903  tot op  heden. Dit maakt de motorfiets natuurlijk een leuk ding voor een verzamelaar of  liefhebber  en dat kan de oorzaak geweest  zijn dat hij niet in het schroot is beland. Een bekende 45” flathead  ( type cilinderkop)  expert is Johnny Sells uit Amerika. Deze heeft een boek geschreven speciaal over deze typen welke gemaakt zijn tussen 1929 en 1936. Dit boek gebruik ik als  rode draad voor de restauratie. Overigens zal het alleen een technische restauratie zijn. Het gebruikte uiterlijk van de motor, incl.deuken , roest en overschilderingen ,  heeft, voor mij , ook zo  zijn charme. Wat nu op het programma staat is de revisie van de dynamo en het uit elkaar halen van de bak.  Er valt nog heel veel te doen maar dat komt in deel 2 aan de orde.

Jaap

.